مكتب حديثى اين عصر ، دستاوردهاى علمى ارزنده‌اى پديد آورد و شاهد تحولاتى در اين زمينه بود ، كه مهم‌تر از همه پيدايش جوامع حديثى است كه در آن‌ها مجموعه‌اى از احاديث اعتقادى ، فقهى و گاه اخلاقى و . . . گردآورى شده بودند و نمونهء شاخص آن و از اولين آثار تدوين شده به اين شيوه ، موسوعهء روايى الكافى نوشتهء محمد بن يعقوب كلينى ( م 329 ق ) مىباشد كه مشتمل بر ابواب مختلف اصول ، فروع ، اخلاق ، سيره ، آداب و سنن است و بعدها به‌عنوان اولين كتاب از چهار كتاب معتبر حديثى شيعه شناخته شد . ج ) مكتب فقهى سنت يكى از مصادر فقه اسلامى و بلكه مهم‌ترين آن‌ها - به لحاظ گستردگى و غناى محتوايى است . در زمان حضور امامان عليهم السّلام ، شيعيان احاديث ايشان را به‌طور مستقيم فراگرفته ، و به آن‌ها عمل مىكردند و استناد مىورزيدند . به تدريج اين احاديث كه بيان‌كنندهء احكام فقهى بودند ، در قالب كتاب‌هايى به نام « اصل » به رشتهء تحرير درآمدند و پس از چندى كتاب‌هاى مختلف فقهى ، كه هريك حاوى احاديثى در يك موضوع فقهى بود ، پديدار گشتند . تا اواخر قرن سوم هجرى كتاب‌هايى تحت عناوين اصل ، جامع ، نوادر ، مسائل و . . . توسط محدثان و فقيهان شيعه نوشته شدند كه برخى مفصل و مشروح ، و برخى مختصر و موجز و گاه با نظم و ترتيب خاص تدوين يافتند . در كليهء اين كتاب‌ها ، روايات با سلسله سندهايى كه به امامان عليهم السّلام منتهى مىگرديد ، ذكر شده بودند و فقيهان براى بيان احكام ، به ذكر روايات مذكور بسنده مىكردند « 1 » و به آن‌ها استناد مىجستند . اين روايات ، احكام شرعى مسلّم و قابل اعتمادى بودند كه از مصدر تشريع ، يعنى امامان عليهم السّلام صادر مىشدند و تا زمان حضور ائمه عليهم السّلام وضعيت به همين‌گونه بود ؛ اما در دوران غيبت

--> ( 1 ) . ر ك : طوسى ، رسايل العشره ، مقدمه واعظزاده ، ص 45 - 46 .